Ơû học đường hay trong những công tác xã hội cũng chính bạn trai thế bạn gái lãnh những trọng trách đòi hỏi sự chịu khó, sự dẻo dai trì chí. Vào tuổi dậy thì, bạn gái cách chung tính phức tạp ăn nói cư xử gói ghém, đón rào. Thưa bạn! tất cả các quan niệm trên đều sai lầm không phải trai gái lớn lên là phải yêu nhau, lấy ái tình làm lý tưởng.
Nhưng còn biết bao cái đẹp khác mà tâm hồn ta khao khát. Thánh Phao lồ đầu gần hai thứ tóc mà còn làm hung thần bách hại công giáo. Thưa bạn, tất cả những vấn đề nầy nếu không giải quyết theo bạn, do bạn thì có lẽ hơi tệ đó chớ hỏng thì không đâu.
Nhưng oái ăm thay khi Nã Phá Luân đặt tin tưởng vào Joséphine, phú trọn trái tim cho nàng, mua mọi vinh quang để lãnh nụ cười khen thưởng của nàng thì nàng đi vụn trộm yêu đương với một thuộc hạ của Nã Phá Luân tên Charles, một tay lỗi lạc đa tình. Không phải họ có ý thức rõ rệt: sự đòi hỏi cảnh ấm cúng của đôi vợ chồng đâu. Lúc sửa những tác văn của nam sinh, tôi thấytính nầy của họ rất rõ rệt.
Rồi khi quên, họ trở lại sống con người nguyên thủy của mình. Tôi thấy nền tiểu học nên nhất định luyện óc nhớ, nền trung học luyện trí hiểu mà đừng nên bắt học sinh học thuộc lòng và ở đại học hiểu là tối hệ rồi nhưng hiểu mà không nhớ thì cũng dốt. Trong khi làm việc công, khi giúp kẻ khác, đáng phục nhất là bạn trai không nghĩ gì được trả ơn.
Họ coi thường những tập quán đạo đức mà họ làm rất chu đáo lúc ấu trĩ. Có người cho tuổi của bạn trai là Tuổi bạc. Ơû đây chúng ta chỉ xét vài điểm hệ trọng.
Ngoài xã hội họ quan tâm đến phép lịch sự. Lý tưởng nên người bổ ích cho xã hội là cái gì xa lạ đối với nam thanh ngày nay. Có biết bao nam sinh để lý trí mình lên meo lên mốc sau khi ra khỏi trường học.
Họ quên mất mình là có từ Hư vô và sẽ trở về Hư vô. Nhưng tôi phải công bình nói ở đây một khuyết điểm của họ là ích kỷ. Luật bắt chước phổ thông mà Gabriel de Tarde nói về đời sống xã hội, bạn trai áp dụng không ít.
Họ nói năng, hành động, có cử chỉ, thái độ phần nhiều, theo lý trí, ý chí. Kiếp sống vì đó bị thất bại. Nhưng vận rủi đã làm mộng tình của nàng phải héo đi bằng cái chết bất ngờ thê thảm của Duplot.
Có nhiều bạn trai to con, nhưng gặp mỹ nhân thì đỏ mặt, thấy thân hình mình trơ trẽn và ăn nói thiếu tự nhiên. Đã có những quốc gia đề cao dân chủ, chưởi thực dân mà rộn rịp thôn tính các bản đồ thế giới, theo một chánh sách độc tài, bốc lột dã man. Nhưng phần đông bạn trai tự cao không phải vì họ ý thức mình cao cả để khinh người: họ tự cao chỉ vì tự trọng thôi.
Bạn khỏi bị cảnh mà một thi sĩ thanh niên ba chìm bảy nổi với ái tình đã viết: Ngày xưa có nột con quỷ cám dỗ bà Eva chống Thượng Đế mà bà đã sa ngã. Thưa bạn trai, tôi vừa viết mấy tiếng vừa xong, tôi nghe bên tai tôi: Nữa, lại một người không hiểu tôi nữa.