Tôi cũng có phỏng vấn ông Henri Ford, mấy bữa trước ngày ông ăn lễ bát tuần. Chúng ta biết được thế nhờ một bức thư từ giã cõi đời mà tám tháng sau một nhóm thám hiểm cứu nạn tìm thấy bên 11 cái xác cứng ngắt. À mà biết đâu được? Bác sĩ Alexis Carrel muốn nói cả tới bạn đó không chừng!
Tôi nghĩ: "Nếu mình kể rõ tình cảnh cho ông luật sư của mình, thì có lẽ ông kiếm được một lối ra mà mình không nghĩ tới chăng? Và tôi nhận rằng, thiệt tôi đã ngu, có một điều dễ dàng như thế mà sao trước không nghĩ tới". Người ta nhận thấy trong số những người theo học lớp này, có nhiều bà nội trợ mải săn sóc việc nhà đến nỗi trông bơ phờ mệt mỏi. Tôi hứa với Ngài không bao giờ còn vong ân Ngài nữa.
Hồi xưa, tôi đã bán sách cho các trường tỉnh và trường làng để kiếm ăn. Như tôi đã nói, lần đó tôi thoát chết có lẽ nhờ chiều chúa nhật ngồi chép lại những hành động có thể làm được cùng những kết quả có thể xảy ra được của mỗi hành động. Nếu có người nào thôi không kích tôi nữa thì tôi quên hẳn chuyện cũ đi liền".
Bạn nói bạn biết rõ tiêu tiền vào những việc gì ư? Có thể được lắm, nhưng trong 1. Lo làm cho thần kinh căng thẳng, ta cáu kỉnh hại cho những dây thần kinh trong bao tử, làm cho dịch vị biến chất đi và thường sinh chứng vị ung". Habien ở dưỡng đường Mayo.
Muốn biết những nhà tâm lý và trị bệnh thần kinh khuyên ta điều gì, bạn nên đọc cuốn: Trở về tôn giáo của Bác sĩ Henry C. Nhưng, sự hiểu biết sẽ hoàn toàn vô hiệu nếu ta không biết hành động đúng theo hiểu biết của ta. Muốn được vậy, phải thông minh và chính cái thiên tư đó phân biệt khôn với kẻ ngốc".
Ông thường bị những ý nghĩ này dày vò ông. Nhưng thật ra, chính người ấy phải là một nhà hiền triết. Ông cầm chiếc đồng hồ lấy 165 mỹ kim và mở trường dạy học, ngay giữa rừng, lấy một gốc cây làm bàn.
Khi bác sĩ Edward Thordike ở Columbia thí nghiệm về mệt nhọc, ông dùng những trắc nghiệm làm cho học sinh luôn luôn thích thú để họ thức gần trọn một tuần. Nhưng nếu chúng ta không làm từng việc một, chậm chạp, đều đều như những hột cát chui qua cái cổ đồng hồ kia thì chắc chắn là cơ thể và tinh thần ta hư hại mất". Ông nói với tôi rằng khi chiến tranh thứ nhì bùng lên ở u Châu, ông gần như chết điếng, lo về tương lai đến nỗi mất ngủ.
Tiếng Anh của tôi hồi đó còn non lắm - thực sự thì chỉ kể như mới học được sáu tháng - nên nhiều chỗ tôi phải dựa vào bản dịch tiến Pháp. Không cần phải học ở Harvard mới tìm thấy chân lý ấy. Và cũng không bao giờ chúng mở miệng cám ơn nữa.
Tôi sẽ viết lên giấy công việc sẽ làm trong mỗi giờ. Do sự giúp đỡ người và do tình thương, tôi đã thắng ư tư và thói than thân trách phận. Hồi ấy còn là sinh viên y khoa ở trường Montreal, chàng lo đủ thứ: lo thi ra cho đậu, đậu rồi sẽ làm gì, làm ở đâu, sao cho có đủ thân chủ, kiếm cho đủ ăn?
William James nói: "Khi đã quyết và bắt đầu hành động rồi thì đừng lo nghĩ gì về kết quả ra sao nữa". Khi nó trống rỗng thì tạo hoá cho một cái gì ùa vào trong đó liền. Và chúng ta nên nhớ điều này: dù sản nghiệp của bạn có cả Hiệp Chủng Quốc với một hàng rào gà chui không lọt ở chung quanh đi nữa, thì mỗi ngày bạn cũng chỉ ăn có ba bữa và mỗi đêm cũng không ngủ trên hai cái giường.