Có một bộ óc biết tuân ý ta thì nên lợi dụng nó một cách tối đa. Tôi muốn nói là chúng ta không suy nghĩ về những cái thực quan trọng, về vấn đề hạnh phúc của ta, về con đường chúng ta đương đi, về những cái mà đời cho ta, về vai trò của lý trí trong hành động của ta, về mối quan hệ giữa nguyên tắc và hành vi của ta. Chẳng hạn khu vực âm nhạc (2).
Nghĩ kỹ, ta sẽ thấy việc tạo hoá tiếp tế thời-gian cho ta quả là một phép mầu hiện ra hằng ngày. Thời đó, luôn có những người lớn tuổi hơn, khôn ngoan hơn khuyên tôi rằng làm việc sáu ngày hiệu quả hơn là 7 ngày, sống sáu ngày đầy đủ hơn sống 7 ngày. Họ khoe với bạn mỗi năm đọc được bao nhiêu cuốn.
Bạn hỏi ý kiến lý trí như vậy (nó không đòi tiền công đâu) và kết quả là lần sau, nếu món bò tái lại chín quá nữa thì bạn cũng rất bình tĩnh vui vẻ coi anh bếp như bạn bè và nhã nhặn yêu cầu anh ta cẩn thận hơn một chút. Chúng ta không bao giờ có thêm chút thì giờ nào đâu. Nhiều người hỏi mướn thì chủ phố phải tăng tiền.
Bạn bảo: "Được, cứ cho rằng tôi chịu gắng sức để chiến đấu, rằng tôi đã suy nghĩ kỹ và hiểu kỹ những lời nhận xét có giá trị của ông, thì tôi phải bắt đầu bằng cách nào đây?". Tôi lại đón bạn khi bạn ở sở ra. Bổn phận của ta là phải làm việc để nuôi thân và gia đình, là phải trả hết nợ nần và dành dụm cho nhà cửa thêm thịnh vượng.
Trong một chương sau, tôi sẽ xét những cách thoả mãn khát vọng đó. Nếu phân tích kỹ thêm lòng mong mỏi, bồn chồn đó thì ta sẽ thấy nguyên do ở điều này: ta luôn luôn tự cho là phải làm thêm cái gì ngoài bổn phận của ta. Mặc dầu vậy, tôi vẫn phải viết vì cần phải viết.
- Vâng, bất kỳ cái gì cũng giản dị như vậy. Thơ bắt óc ta làm việc nhiều hơn tiểu thuyết, nếu trong thơ có phần tưởng tượng. Không có phương pháp thần diệu nào để bắt tay vào việc cả.
Tôi đã dẫn dụ cho bạn nhận thấy rằng luôn luôn có một nỗi bất mãn ám ảnh bạn, nỗi bất mãn ấy về cách thu xếp đời sống hàng ngày của bạn mà nguyên nhân chính của nó là bạn không làm xong những việc dự tính mỗi ngày, những việc ấy, bạn vẫn hy vọng làm được khi nào có "nhiều thì giờ hơn". Đừng khoe khoang gì nhiều về việc đương làm và đừng tỏ vẻ buồn bả, đau đớn về nỗi hết thảy người đời không biết sống cho ra sống, và nhất định bỏ phí biết bao thì giờ mỗi ngày. Năm sau, giờ sau, ngày sau luôn sẵn sàng đợi ta.
Cũng chẳng cần sách. Thưa bạn, tôi nhiệt liệt lập lại rằng tôi viết cho bạn đấy. Bỏ qua lời tôi là bỏ qua lời khuyên quý báu nhất đấy.
Trong cái xứ sở của thời-gian, giàu nghèo cũng như nhau, khôn dại cũng như nhau. Đối với kẻ nào khác thì như vậy có thể hơi hữu ích, còn đối với mình quả là không hợp". Điều đó rất dễ chịu và làm cho ta bình tĩnh, yên vui.
Bảo rằng trí óc bạn không thể tập trung vào một tư tưởng là không có căn cứ. Thơ bắt óc ta làm việc nhiều hơn tiểu thuyết, nếu trong thơ có phần tưởng tượng. Không có một vị thần linh nào bảo: "Người này hoặc là điên, hoặc có óc nô lệ.